Markeert de voltooing van de Burj Dubai het einde van het sprookje?
Wolkenkrabbers zijn symbolen van economisch optimisme op zijn hoogtepunt. Niet zelden valt de voltooiing ervan samen met de start van een flinke recessie. Tien jaar geleden was dat de uitkomst van een onderzoek door Andrew Lawrence, econoom bij de Deutsche Bank. Niet toevallig kan met de voltooiing van vandaag van de Burj Dubai de vergelijking met de recente betalingsproblemen van het emiraat worden getrokken.
Zijn onderzoek was met speels gemak gemaakt en miste volgens Lawrence zelf de nodige onderbouwing om als ‘wetenschappelijk’ door te gaan. Toch is de correlatie tussen de voltooiing van de hoogste gebouwen in de wereld en de start van economische recessies opvallend en sindsdien veelvuldig aangehaald bij vervolgonderzoek.
De theorie is dat wanneer de hoogste wolkenkrabber de voltooiing nadert het hoogtepunt van de economische cyclus in het betreffende land rap nadert. Op zich is daar ook wel een verklaring voor de geven. De wens van een land om de hoogste wolkenkrabber in de wereld te bouwen komt per definitie voort uit een economisch optimisme dat de ‘sky’ letterlijk de ‘limit’ is. Gevaren worden niet gezien en de economische voorspoed en de beschikbaarheid van kapitaal reikt tot in de hemel. In de geschiedenis is dat vaak genoeg het moment geweest waarop de economische groei binnen de cyclus uitgeput raakt en het land aan de vooravond staat van een economische neergang.
Andrew Lawrence begon zijn onderzoek naar de correlatie tussen de voltooiing van wolkenkrabbers en de daaropvolgende economische crisis aan het begin van de vorige eeuw. De financiële crisis van 1907 vertoont daarbij enkele gelijkenissen met die van vandaag. Het vertrouwen in de banken kelderde waardoor klanten hun geld ophaalden en veilig stelden. Hierdoor sneuvelden meerdere banken en droogde de liquiditeit in het financiële systeem op. De New York Stock Exchange verloor vijftig procent van haar waarde. Inmiddels was de bouw van de Singer toren en de Metropolitan Life in New York al vergevorderd en werden de wolkenkrabbers voltooid in 1908 en 1909.
De volgende serie van wolkenkrabbers die records braken volgt aan het begin van de Grote Depressie van de jaren dertig. Het Empire State building met een voltooiing in 1931 is daarvan het bekendste voorbeeld.
Ook de economische crisis van 1973/1974 en de welbekende oliecrisis van 1973 vielen samen met de voltooiing van toonbeelden van economische euforie. Het World Trade Centre in New York en de Sears Tower in Chicago maken dat wel duidelijk.
Weer een periode later was het de Petronas Towers in Kuala Lumpur die met een recordhoogte van 452 meter de start van de Azië crisis inluidde.
Het meest recente voorbeeld is de officiële opening vandaag van de Burj Dubai. Ondanks de geheimzinnigheid over de exacte hoogte reikt deze toren meer dan 800 meter boven de grond uit. De wolkenkrabber heeft 160 verdiepingen op de 124e is het hoogste uitzichtplatform ter wereld. Superlatieven schieten tekort om recht te doen aan dit meesterwerk. Wanneer de feestelijkheden van vandaag op zijn einde lopen zullen vele gedachten echter uitgaan naar de crisis die het emiraat heeft getroffen. Voor meer dan $ 26 miljard is inmiddels uitstel van betaling aangevraagd en Abu Dhabi is al tegemoet gekomen met financiële hulp.
Natuurlijk is niet elke crisis voorafgegaan door een nieuwe wolkenkrabber of is een hoogterecord van het laatste gebouw altijd een voorloper voor een economische crisis. Toch zal het nog lang duren voordat de economie en de huizenmarkt in Dubai weer veilig met twee voeten op de grond staat en kan werken aan het vervolg van het economische sprookje van emir Mohammed bin Rashid Al Maktoum. De wolkenkrabber-indicator is zo gek nog niet.